نزاع چین با اعضای پیمان آکوس بر سر فروش زیردریایی اتمی به استرالیا

چین و اعضای ائتلاف “آکوس” متشکل از آمریکا، انگلیس و استرالیا در مقر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بر سر برنامه این ائتلاف برای فروش زیردریایی‌های هسته‌ای به استرالیا نزاع لفظی پیدا کردند.

به گزارش ایسنا، به نقل از خبرگزاری رویترز، در یک هفته گذشته پکن به دفعات مخالفت شدید خود را با این پروژه اعلام کرده است.

لندن و کانبرا، تحت چارچوب ائتلافشان با آمریکا یا همان ائتلاف آکوس، سال گذشته اعلام کردند، استرالیا قصد دارد حداقل هشت زیردریایی هسته‌ای بخرد. رافائل گروسی، رئیس آژانس بین‌المللی انرژی اتمی گفته است که سوخت این زیردریایی‌ها از “اورانیوم بسیار غنی شده” تامین می‌شود، که این نشان می‌دهد این زیردریایی می‌تواند در سطح یک سلاح هسته‌ای یا نزدیک به آن باشد.

تا به امروز هیچ یک از طرفین معاهده منع گسترش تسلیحات هسته‌ای (ان.پی.تی) به جز پنج کشور آمریکا، روسیه، چین، انگلیس و فرانسه – که تحت این معاهده به عنوان کشورهای دارای تسلیحات هسته‌ای به رسمیت شناخته می‌شوند، زیردریایی هسته‌ای ندارند. این زیردریایی‌ها می‌توانند مدت طولانی‌تری نسبت به زیردریایی‌های معمولی زیر آب بمانند و شناسایی آنها سخت‌تر است.

چین در یک بیانیه که طی نشست اخیر شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برای اعضای این آژانس ارسال شد، گفت: پیمان شراکت آکوس درگیر در انتقال غیرقانونی مواد تسلیحات هسته‌ای شده که این اساساً یک اقدام در سطح اشاعه هسته‌ای است.

استرالیا می‌گوید هم نمی‌تواند و هم نمی‌خواهد از سوخت زیردریایی‌های خود برای ساخت سلاح‌های هسته‌ای استفاده کند، چرا که واحد تولید قدرت در این زیردریایی‌ها که حاوی مواد هسته‌ای است جوشکاری شده و این مواد نیز به نوبه خود برای استفاده در یک بمب اتمی نیازمند فرآوری شیمیایی هستند و استرالیا تاسیسات قادر به انجام این کار را نه نداشته و نه می‌خواهد که داشته باشد.

کشورهای پیمان آکوس و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی می‌گویند که معاهده ان.پی.تی استفاده از به اصطلاح موتور پیشرانه هسته‌ای دریایی را مشروط بر اینکه هماهنگی‌های لازم با آژانس انجام شود مجاز می‌داند.

چین می‌گوید به این دلیل در این مورد مخالف است زیرا مواد هسته‌ای به جای اینکه توسط استرالیا تولید شوند به استرالیا منتقل می‌شوند. این کشور استدلال می‌کند که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از حکم خود فراتر رفته و خواهان آن است که یک فرآیند “بین دولتی” این موضوع را در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به جای واگذاری کامل این پرونده به آژانس آن را بررسی کند.

چین در بیانیه هفت صفحه‌ای خود بیان داشت، کشورهای پیمان آکوس به دنبال این هستند که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را به گروگان گرفته تا این آژانس بتواند این اقدام مربوط به اشاعه هسته‌ای را “ماست مالی کند.”

زیردریایی‌های هسته‌ای از آن جهت یک چالش خاص محسوب می‌شوند چون وقتی در دریا هستند سوخت آنها از دسترس بازرسان آژانس که مامور به رهگیری تمام مواد هسته‌ای هستند، خارج است.

به کزارش رادیو بین‌آلمللی چین: علاوه بر آنکه چین بارها تاکید کرده این توافق نقض روح پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای محسوب می‌شود، برخی رسانه‌ها نیز به روشنی عنوان کرده‌اند آمریکا، بریتانیا و استرالیا برای بازدارندگی چین حتی از نقض آشکار اصول این پیمان مهم دریغ نمی‌کنند.

در این میان ایران که هنوز درگیر مساله هسته‌ای است نیز آمریکا و بریتانیا را به اتخاذ سیاست یک بام و دو هوا در موضوع هسته‌ای متهم کرده است.

نخستین موضوعی که در خصوص این رویداد قابل ذکر است این است که سوخت مورد استفاده در زیردریایی‌های هسته‌ای صادر شده توسط ایالات متحده و بریتانیا به استرالیا اورانیوم با غنای ۹۰ است که برای تولید سلاح هسته‌ای نیز می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد. از آنجا که استرالیا به عنوان یک کشور غیر دارنده سلاح هسته‌ای در پیمان منع گسترش سلاح هسته‌ای عضویت دارد، صادرات چنین فناوری به آن نیز به معنای نزدیک شدن آن کشور به نقض پیمان است.

برای ایران، این رویداد بدون شک به این معناست که انگلیس و ایالات متحده در مسائل هسته‌ای سیاست یک بام و دو هوا را در پیش گرفته‌اند. از دوره کلینتون به این سو، ایران سال‌هاست که درگیر مساله هسته‌ای است. ایالات متحده نگران این است که ایران در حین توسعه نیروگاه‌های هسته‌ای، سلاح اتمی نیز تولید کند بنابراین همه تلاش خود را می‌کند تا مانع از دستیابی ایران به اورانیوم با غنای بالا شود.

اینجاست که باید تامل کنیم و ببینیم که آیا آمریکا به داشتن یا نداشتن سوخت یا سلاح هسته‌ای اهمیت می‌دهد یا اینکه چه کشوری به چنین سوخت یا سلاحی دست پیدا کند؟