نکته مهمی که در گزارش سیگار، عمدا مسکوت گذاشته شده، نقش امریکا در تضعیف دموکراسی و جمهوریت در افغانستان و تبانی پنهانی واشنگتن با طالبان است

.

دفتر بازرس ویژه امریکا برای افغانستان (سیگار) به دنبال یک تحقیق به عوامل سقوط نظام جمهوری و ناکامی دستاوردهای ۲۰ ساله امریکا برای ایجاد یک دولت با ثبات در کشور یک گزارش جدید منتشر کرده است.

در گزارش جدید سیگار به دولت امریکا گفته شده که شش عامل عمده در نظام پیشین افغانستان باعث شکست امریکا شده است.

این نهاد گفته است که عدم درک مقامات کابل از خروج نیروهای امریکایی از افغانستان، نبود نماینده دولت سابق در روند مذاکرات صلح میان امریکا و طالبان، بی میلی طالبان به مصالحه و تاکید اشرف غنی بر تمرکز‌گرایی و ادغام طالبان از عوامل اصلی سقوط بوده است.

در گزارش سیگار همچنین آمده که فساد گسترده و مدیریت دولت توسط یک حلقه محدود از وفاداران اشرف غنی دستاوردهای ۲۰ ساله امریکا برای ایجاد یک دولت دموکراتیک در افغانستان را ضایع کرده است.

سیگار گفته که برای تهیه این گزارش با ۶۰ تن از مقامات امریکایی و افغان و شماری از کارشناسان در این زمینه گفتگو کرده است.

بسیاری از عواملی که توسط سیگار در زمینه سقوط نظام جمهوری در افغانستان، شناسایی و مطرح شده، نقش مؤثری در این روند داشته اند و به درستی مورد ارزیابی و تحلیل قرار گرفته اند.

از آن جمله می توان به ارزیابی خوش بینانه مقام های دولت کابل درباره جدیت امریکا برای خروج از افغانستان اشاره کرد. به نظر می رسد که رهبران دولت فاسد پیشین تصور می کردند که حضور امریکا در افغانستان، ابدی و پایان ناپذیر است و امریکا با صرف هزینه های هنگفت هرگز حاضر نیست از افغانستان خارج شود.

این ارزیابی آنها را دچار یک خطای راهبردی کرد و به طالبان امکان داد که با استفاده از این خطا خواسته های خود را در غیاب نمایندگان کابل بر امریکا تحمیل کنند و سقوط نظام جمهوری را امری محتوم و غیرقابل اجتناب نشان دهند.

دولتمردان همچنین هرگز برای دوران پساامریکا آماده نبودند. آنها دست از فساد نکشیدند و برای ایجاد زمینه های بقا و دوام خود بدون حضور و حتی حمایت امریکا تدابیر لازم را در نظر نگرفتند.

عامل مهم دیگر، دیکتاتوری قومی و جمهوریت سه نفره و از بنیاد فاسد اشرف غنی بود که هرگونه تعامل سازنده، صادقانه و معنادار میان جریان های مختلف سیاسی و قومی برای مواجهه با طالبان برای ساختن یک آینده مبتنی بر مشارکت ملی را منتفی می کرد.

غنی و تیم قومی او با تضعیف عامدانه و شرم آور قانون اساسی، دامن زدن به درگیری های داخلی پارلمان و آغشتن آن به انواع فسادهای سیاسی و اقتصادی و مافیایی و اخلاقی، دستبرد به روندهای دموکراتیک و تلاش های توطئه آمیز و شیطانی برای تطمیع، تهدید، بدنام سازی و حذف رهبران قومی دیگر، یک حکومت دیکتاتوری تشکیل دادند که به هیچ نهادی پاسخگو نبود و در آن تمام راه ها تنها به یک نفر ختم می شد.

این امر، روند صلح را نیز بیش از هر زمان دیگری دچار ابهام کرد؛ به گونه ای که هیچکس نمی دانست که این روند به کدام سو در حرکت است و سرانجام آن چه می شود.

با اینهمه نکته مهمی که در گزارش سیگار، عمدا مسکوت گذاشته شده، نقش امریکا در تضعیف دموکراسی و جمهوریت در افغانستان و تبانی پنهانی واشنگتن با طالبان است.

این یکی از بزرگترین عوامل سقوط نظام جمهوری بود؛ زیرا امریکا از سال ها پیش تلاش کرد تا دموکراسی مشارکتی و قانون اساسی مترقی افغانستان را به عنوان مبانی مشروعیت بخش نظام، تضعیف کند و به جای آن، مهره های مافیایی و دست نشانده خود را بر مردم تحمیل کرد و به آنان مشروعیت کاذب بخشید.

در نهایت نیز این واشنگتن بود که عملا مانع از مشارکت کابل در روند مذاکرات صلح با طالبان شد؛ روندی که به یک توافق استعماری میان امریکا و طالبان انجامید که هنوزهم بسیاری از مفاد آن، پنهان و محرمانه است و هیچکس نمی داند که امریکا و طالبان در پشت پرده بر چه چیزی توافق کرده، چی داده و چی گرفته اند.

به این ترتیب، گزارش سیگار درباره عوامل سقوط نظام جمهوری، ارزشمند و قابل تأمل است؛ اما چشم پوشی از یک عامل نه چندان پنهان دیگر در این زمینه – و شاید بزرگترین عامل – پذیرفتنی نیست و یک نقص جدی در این گزارش به حساب می آید که در آینده می تواند به قلب واقعیت، تحریف حقیقت و نادیده گرفتن زوایای پنهان یک خیانت بزرگ منجر شود.

محمدرضا امینی – جمهور