محاسبه کوتاه نقشه رأی نشان می‌دهد که عبدالله برنده انتخابات است. اما تقلب و دستبرد مانند دور قبل رقیب اصلی این جریان است که باید برای جلوگیری از آن راه و چاره‌ای در پیش‌گیرند 

محاسبه این‌که کی برنده انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۹۸ است بسیار دشوار نیست. این‌بار فهم برنده و بازنده کدام معادله چند مجهوله نیست. به اساس واقعیت‌ها نقشه پیامد انتخابات و رأی در این دوره چنین است:

تحلیل آرای اقوام، رهبران و احزاب سیاسی
رأی ازبیک‌ها:
-ازبیک‌ها با اکثریت مطلق در محور جنرال عبدالرشید دوستم از داکتر عبدالله عبدالله حمایت می‌کنند. تجربه نشان داده است که اکثریت ازبیک‌ها در انتخابات‌ها به کسی رأی داده اند که جنرال دوستم و جنبش ملی از وی حمایت کرده اند.
علی‌رغم تلاش‌های حکومت‌های افغانستان در نزدیک به دو دهۀ اخیر، هیچ چهره‌یی نتوانسته نقش استثنایی و‌ بلامنازع جنرال دوستم را به چالش بکشد. دوستم در میان ازبیک‌ها و ترک‌تباران بی‌رقیب است. جنرال دوستم می‌تواند بالاتر از ۹۵ درصد آرای ازبیک‌ها را به تیم انتخاباتی ثبات و همگرایی بیاورد.

رأی هزاره‌ها:
-هزاره‌ها در محور دو حزب عمده این قوم؛ حزب وحدت اسلامی به رهبری محمدکریم خلیلی و حزب وحدت مردم افغانستان به رهبری محمدمحقق از داکتر عبدالله عبدالله حمایت می‌کنند. شاید برای نخستین بار است که این دو حزب در تاریخ مبارزات سیاسی پسابن متحدانه از یک نامزد حمایت می‌نمایند. داکتر عبدالله در سال 2014 تنها حمایت حاجی محقق را با خود داشت و توانست بالاتر از 70 درصد آرا را بیاورد. اکنون، هر دو رهبر هزاره‌ها از وی حمایت می‌کنند. حزب وحدت اسلامی ملت افغانستان به رهبری آقای رجب علی دانش، حزب حرکت اسلامی افغانستان به رهبری آقای غنی کاظمی، حزب حرکت ثبات افغانستان به رهبری آقای داکتر کامل، حزب توسعه افغانستان به رهبری آقای ذوالفقار امید و جمعی از اعضای ارشد حزب اقتدار ملی، بنیاد شهید کاظمی و سید مهدی انوری و احزاب خرد و کوچک هزاره‌ها و حتی شاخه‌هایی از جنبش روشنایی از ثبات و همگرایی حمایت می‌کنند.
اشرف ‌غنی برخلاف 2014 وضع خوبی در میان هزاره‌ها ندارد. در سال 2014 به شمول کریم خلیلی، اکثر دانشگاهیان و روشنفکران هزاره از غنی حمایت می‌کردند. اما اشرف‌غنی پس از پیروزی همۀ آن‌ها را از صحنه راند. او اکنون تنها به سرور دانش، معاون دوم خویش دل خوش کرده است. سرور دانش، جایگاه چندانی در میان هزاره‌ها ندارد. دانش یک چهرۀ دانشگاهی است و در تحولات چند دهۀ پسین نبوده است.

رأی اسماعیله‌ها:
-اسماعیله‌های افغانستان برای نخستین‌بار در محور خانواده سیدمنصور نادری و دیگر جریان‌ها متحدانه از داکتر عبدالله عبدالله حمایت می‌کنند. رأی اسماعلیه‌ها با در نظرداشت این‌که یک جریان مذهبی اند، یک رأی قابل ملاحظه می‌باشد. در گذشته اگر برخی از آنان از عبدالله حمایت می‌کردند، تعداد دیگری از غنی یا کرزی حمایت کردند، اما این‌بار قضیه متفاوت است.

رأی پشتون‌ها:
-رأی پشتون‌ها این‌بار قومی نیست. آنان به صورت متحد و یکپارچه دیگر از غنی حمایت نمی‌کنند. نخبگان پشتون دیگر در کنار غنی و در ارگ ریاست جمهوری دیده نمی‌شوند. جریان‌های مذهبی از غنی قلبا ناراض اند و از این‌که یک اسلام نفهم با یک زن مسیحی در ارگ به نام آنان حکومت می‌کند رنج می‌برند.
پشتون‌ها آرام آرام با در نظرداشت نحوه مدیریت و رهبری داکتر عبدالله عبدالله در پنج‌سال گذشته متوجه شده‌اند که راه حل قضایای افغانستان دیگر قومی نیست. آنان پی‌برده‌اند که داکتر عبدالله عبدالله نیز به اساس معیارهای آنان پشتون است. از یک پدر قندهاری و مادر پنجشیری به دنیا آمده است. از مرزهای تنگ قومی، سمتی، زبانی و… عبور کرده و به عنوان یک شهروند برای منافع افغانستان می‌اندیشد نه برای خود و کدام سمت و قوم خاص. به این اساس می‌توان مدعی شد که در این انتخابات داکتر عبدالله نمادی از حضور و نمایندگی تمام اقوام و جریان‌ها در افغانستان است.

-لوی مشرقی:
در ننگرهار حاجی دین محمد رهبر حزب صلح و ترقی افغانستان، انورالحق احدی رهبر افغان ملت، حاجی بریالی ارسلایی، حضرت عمر زاخیلوال، حاجی ظاهر قدیر، وحیدالله سباوون رهبر حزب متحد اسلامی افغانستان، حاجی گل کریم از بزرگان قوم، مولوی شهزاده شاهد، احسان الله کامه وال، ناصر کامه وال، وکیل عبدالکریم، عبدالغفار پاچا، شیراحمد شینواری، سارنوال قیوم، حاجی ملاجان شینواری، اصحاب ولی مسلم وکیل شورای ولایتی، حاجی وحید شینواری، میاخان میاخیل، گل نثار مهمند و حاجی اجمل عمر از وی حمایت می‌کنند. در لغمان می‌توان ازحاجی عبدالعزیز معاون شورای ولایتی لغمان، حاجی ظاهر رییس شورای ولایتی لغمان، دگروال اسماعیل خان، سنگروال عضو شورای ولایتی لغمان، قومندان فیض محمد، معلم نیک محمد، عبدالوکیل، محمد الله، ملاخان گل و حاجی زلمی هوتک نام برد. در نورستان می‌توان از الحاج محمد عثمان نورستانی، مولوی شیرگل، انجنیر سعیدالله رییس شورای ولایتی نورستان، مولوی سمیع‌الله از برگمتال، انجنیر امیرخان نورستانی، مولوی شفیع‌الله، داکتر عبدالوکیل نورستانی، الحاج دادمحمد خان، داکتر مهرالله، داکتر عبدالرشید، حاجی ضیاء‌الحق، حاجی فضل رحیم، مولوی عبدالرزاق مدنی، حاجی بستاک هرماچ، عطاء‌الله خان نورستانی، داکتر زاهده فیضان نورستانی، حاجی عبدالودود، قاری سراج و حاجی صادق نام برد. در کنر نیز وضع امسال متفاوت است و به طور نمونه می‌توان از شخصیت‌های ذیل که از داکتر عبدالله عبدالله و ثبات و همگرایی حمایت می‌کنند نام برد: الحاج جان‌داد خان، مولوی شهزاده شاهد، حاجی مشوانی، سناتور محمدامین صافی، حاجی نورالدین صافی، حکمت صافی، سناتور رفیع الله حیدری، مشاور حاجی احمد صافی، مشاور رفیق گجر، حاجی عبدالمنان، حاجی بادار، عبدالوکیل ماموند، شاه ولی سالارزی، اکرام ماموند، الحاج سناتور محمدطیب عطا، حاجی محمد رییس شورای ولایتی کنر، مریم صافی وکیل شورای ولایتی کنر و مهینا مشوایی وکیل شورای ولایتی. همایش بزرگ و تاریخی ننگرهار و همایش‌های جداگانه در هریک از این ولایت‌های مشرقی بیانگر این واقعیت است.

-لوی پکتیا:
لوی پکتیا با حضور شخصیت‌ها و چهره‌های موثر این منطقه در کنار دکتور عبدالله عبدالله قراردارد و از ثبات و همگرایی حمایت می‌کند. به طور نمونه می‌توان از شخصیت‌های ذیل از لوی پکتیا نام برد:
همایون همایون، حاجی زمري احمدزی، حاجی حبیب احمدزی، مان الله خان ځدراڼ انجینر صاحب خان، حاجی سید خان احمدزی، حاجی، غلام رسول ستانکزي، دلاور فیضان احمدزی، غازی نواز تڼي، انجنير سيد فرهاد اکبري، سناتور هدايت الله احمدزی، انجنيرغازی احمدزی، نواب منګل، نجیب الله احمدزی، حاجی علی اکبر ژوندی، میربت خان منګل و محمود خان سلېمانخېل. همایش بزرگ خوست، پکتیا و پکتیکا در حمایت از ثبات و همگرایی بیانگر این واقعیت است.

-لوی قندهار:
در لوی قندهار با توجه به پیوند خونی داکتر عبدالله عبدالله به این مناطق وضع این‌بار متفاوت است. تادین خان، محمودخان کرزی برادر حامدکرزی، حکمت کرزی، حمیدالله توخی، جنرال عبدالخالق و ده‌ها تن از شخصیت‌های این حوزه از داکتر عبدالله حمایت می‌کنند.

-قوم احمدزی:
قوم احمدزی با برگزاری نشست بزرگی در منزل داکتر انورالحق احدی و خیمه لویه جرگه حمایت خود را از ثبات و همگرایی اعلان کرد.

هرات:
به رغم تلاش‌ها و مداخله‌های مستقیم ارگ در امور هرات و تعیینات گسترده از مامور رتبه هشت تا والی و … از یک طرف‌داران و وفاداران ارگ، پشتون‌های هرات و نمایندگان و فعالان آنان در این ولایت نشان دادند که به ارزش‌ها و تعهدات خود پابند اند. حمایت آنان از داکتر عبدالله عبدالله در سفر اخیرش به هرات برجسته بود. در هرات می‌توان از شخصیت‌های ذیل که از دکتور عبدالله عبدالله حمایت می‌کنند نام برد: علی احمد عثمانی وزیر پیشین انرژی، نثار احمد فیضی غوریانی، غلام فاروق مجروح، سیدعظیم کبرزانی نماینده مردم، پدرام نماینده مردم، قاضی نذیراحمد نماینده مردم، حاجی شاه‌پور، وکیل پوپل، حمیدالله حنیف، مولوی حبیب الرحمان و آقای احمدی.

-کوچی‌ها:
کوچی‌های افغانستان به صورت گسترده به دلیل وعده خلافی‌های غنی از داکتر عبدالله عبدالله حمایت می‌کنند. می‌توان از چهر‌ه‌های ذیل که از ثبات و همگرایی حمایت می‌کنند نام برد: داکتر منصور ملاخیل د کوچیانو حقوقو څخه ددفاع ټولنی ریس، سید محمد حریق د شمال کوچیانو سراسری شورا ریس او د ټولنی مرستیال، ذوالفقار ستانکزی قومي مشر او د ټولنی مرستیال، حاجی عنایت الله صحراي د لوی کندهار قومي مشر او د ټولنی منشي، انجینیر اول ګل احمدزی د لویه پکتیا قومی مشر او دټولنی غړی، زرغونشا کاکړ د کاکړو قومی شورا ریس او د ټولني غړی د غرب زون څخه، حاجی خان محمد احمدزی د لویه پکتیا قومی مشر د ټولني غړی، حاجی خان ولي احمدزی د لویه پکتیا قومی مشر او د ټولني غړي، سید اکبر کوچي د لویه پکتیا قومي مشر او دټولنی غړي، حاجی انځرګل موسی خیل د ننګرهار قومی مشر، الحاج وکیل محمد یوسف صابر د کوچیانو پخوانی وکیل او دټولنی غړی، الحاج الوک خان ککوزی د مشرقی قومی مشر، حاجی شمریز هوتک د مرکز زون قومی مشر او دټولنی غړی، نسیمه نیازی کوچی میرمنو فعاله، الحاج عبد الحکیم خان دشمال څخه قومی مشر، حاجی یار محمد خان د شمال څخه کوچي قومی مشر، محمد نعیم خان عرب دشمال څخه کوچی قومی مشر، مولوی اسد الله تره کي د لوی کندهار کوچی قومی مشر، الحاج محمد حسن صحرای ولسی جرګه کی د کوچیانو پخوانی وکیل، بصیرخان کوچی د غرب زون څخه کوچی قومی مشر، حاجی لالا جان د غرب زون کوچی مشر، جمال خان کوچي د شمال شرق زون کوچی قومی مشر، حاجي محمد هاشم خان د شمال شرق زون کوچی قومی مشر، حاجی اختر محمد د شمال کوچی قومی مشر، ملک حاجی رازګل خان د مرکز زون کوچی قومی مشر وملا فیض محمد کوچی د مرکز زون څخه.

شمال افغانستان:
-حمایت پشتون‌های شمال برخلاف انتخابات‌های قبل یک‌دست نیست. اکثریت مطلق آنان در ولایت‌های مختلف از داکتر عبدالله و ثبات همگرایی حمایت می‌کنند.

تاجیک‌ها:
داکتر عبدالله عبدالله نامزد جمعیت اسلامی است. رهبران جمعیت از جمله صلاح‌الدین ربانی و احمدضیا مسعود و اکثریت مطلق اعضای شورای رهبری جمعیت از تیم ثبات و همگرایی حمایت می‌کنند. جمعیت به مثابۀ بزرگترین حزب سیاسی در افغانستان، بیشتر از تاجیکان نمایندگی می‌کند و احتمال می‌رود عبدالله عبدالله 70 درصد رأی تاجیک‌ها را به دست آورد. اگرچه برخی از کلان‌های تاجیک بی‌طرف مانده‌اند یا در خفا از غنی حمایت کرد‌ه‌اند اما مردم از آنان اطاعت نمی‌کنند. اکثریت مطلق تاجیک‌ها قومی نمی‌اندیشند و از داکتر عبدالله عبدالله که از نگاه قومی دو رگه به شمار می‌رود حمایت می‌کنند. جریان‌های قوم‌گرا در میان تاجیک‌ها هیچ‌وقت کامیاب نشده‌اند. تاجیک‌ها با قوم‌گرایی و انحصارگرایی اقوام، احزاب و شخصیت‌ها مشکل دارند. آنان با در نظرداشت تجربه حکومت‌داری محمداشرف غنی او را به عنوان یک‌ قوم‌گرای متعصب و انحصارگرا می‌شناسند و از این بابت به وی رأی نمی‌دهند.
از جمع تاجیک‌ها تلفات اندک است. عطامحمد نور بی‌طرف اختیار کرد. محمد یونس قانونی نیز بی‌طرف ماند. محمد اسماعیل خان که در گذشته‌ها نیز از عبدالله عبدالله حمایت نکرده است بی‌طرف مانده است. اما طرف‌داران و هواداران این‌ها به استثنای تعداد محدود از ثبات و همگرایی حمایت می‌کنند. جوش و خروش مردم و جوانان ولایت بلخ در حمایت از ثبات و همگرایی بیانگر این واقعیت است.

-ترکمن‌ها:
برای ترکمن‌ها معاونت ریاست اجرایی درنظر گرفته شده است. اکثریت مطلق آنان در محور روزمحمد نور و دیگر وکلای ترکمن در این انتخابات از داکتر عبدالله عبدالله حمایت می‌کنند.

نخبگان فراقومی:
نخبگان فراقومی یا شهروندان افغانستان؛ آنانی‌که دیگر قومی، سمتی، زبانی و… فکر نمی‌کنند و در تلاش ایجاد یک افغانستان آزاد، آباد، مرفه و دموکراتیک اند برخلاف انتخابات قبلی که فکر می‌کنند یک تکنوکرات غرب دیده و تحصیل کرده‌یی چون غنی می‌تواند این آرمان را خوب‌تر و مناسب‌تر از بقایای مجاهدین و نسل جهاد و مقاومت تحقق بخشند، با توجه به سیاست‌ها و عملکردهای غنی دیگر از او و سیاست‌های انحصارگرایانه وی حمایت نمی‌کنند. عده‌ای شاید متردد باشند، اما اکثریت مطلق آنان از داکتر عبدالله عبدالله و ثبات و همگرایی حمایت می‌کنند. عده‌یی که حتی به داکتر عبدالله عبدالله دلبستگی ندارند در غیاب بدیل و گزینه دیگر حمایت از داکتر عبدالله عبدالله را یگانه راه رهایی از دیکتاتوری مانند غنی می‌دانند.

رهبران احزاب، جریان‌های فکری-فرهنگی و بزرگان اقوام:
رهبران احزاب سیاسی، رهبران جریان‌های فکری-فرهنگی و شخصیت‌هایی که به دلایل و انگیزه‌های مختلف از غنی در انتخابات قبلی حمایت کرده بودند از وی ناراض اند. غنی برخلاف تعهدات خود اکثریت مطلق آنان را از خود راند. از خانواده مجددی گرفته تا خانواده مجددی، از صبای هرات تا جیلانی پوپل، محمدحنیف اتمر، خپلواک، زاخیلوال، اکلیل حکیمی و صدها روشنفکر و نویسنده که بعد از حمایت از غنی حتی موفق به دیدن وی نشدند. این جریان‌ها به خاطر انتقال از غنی یا به خاطر تغییر اکنون در کنار عبدالله عبدالله قراردارند و از وی حمایت می‌کنند.
در این راستا می‌توان از سید اسحاق گیلانی، سید مخدوم رهین، تقوی، شهزاده میرویس فرزند ظاهر شاه،‌ صدهاه شورای قومی، نهادهای جامعه مدنی و… نام برد.

نتیجه گیری:
این محاسبه کوتاه نقشه رأی در افغانستان نشان می‌دهد که ثبات و همگرایی به رهبری داکتر عبدالله عبدالله برنده انتخابات ریاست جمهوری است. اما تقلب و دستبرد مانند دور قبل رقیب اصلی این جریان است که باید برای جلوگیری از آن راه و چاره‌یی در پیش‌گیرند و این‌بار با قوت دست تقلب‌کار را کوتاه سازند.

محمد میهن‌پور

Advertisements