نویسنده: میرویس قادری
پس از افزایش کم‌سابقۀ تلفات نیروهای امنیتی و غیرنظامیان، تقویت گروه‌های مخالف مسلح، بحران سیاسی، اقتصادی و اجتماعی، ابهام و پیچیده‌گیِ آیندۀ نظام سیاسی افغانستان، نمایندگان پارلمان و جمعی از رهبران سیاسی، خواهان تجدیدنظر و بازبینی در معاهدۀ امنیتی کابل- واشنگتن شدند. نمایندگان پارلمان و سیاسیون منتقد پیمان امنیتی مدعی هستند که ایالات متحده امریکا به تعهدات مندرج در توافق‌نامۀ امنیتی و استراتژیک عمل نکرده و باید در تداوم همکاری امنیتی و استراتژیک با امریکا تجدید نظر صورت گیرد.

نمایندگان مجلس و سیاسیون مدعی هستند که پس از انعقاد پیمان امنیتی، اوضاع برخلاف انتظار رو به وخامت گراییده است. به باور آنان، یکی از تعهدات عمدۀ ایالات متحده در پیمان امنیتی، تلاش در راستای تأمین صلح و امنیت در افغانستان بوده است؛ اما برعکس، تلفات غیرنظامیان و نیروهای امنیتی افغانستان از هنگام امضای پیمان امنیتی، در تاریخ معاصر افغانستان بی‌پیشینه بوده است. در دورۀ حاکمیت محمد اشرف‌غنی، بالاتر از ۴۰۰۰۰ غیرنظامی در افغانستان کشته شده‌اند. به طور میانگین، در جریان یک هفته از 100 تا 150 سرباز در چهار سال جان باخته‌اند. در هفته‎های اخیر این رقم به بالاتر از 300 تن رسیده است. تلفات سنگین ارتش نوپای افغانستان را در معرض فروپاشی قرار داده است. رقم افرادی‌که ترک خدمت می‌کنند، بالا گرفته و شمار داوطلبان شمولیت در نیروهای امنیتی به طور چشمگیری کاهش یافته است. نزدیک به 70 درصد جغرافیای افغانستان میدان منازعه و درگیری است. بالاتر از دو میلیون بی‌جاشدۀ داخلی و شش میلیون مهاجر، حاکی از بی‌اعتمادی عمیق به آیندۀ کشور می‌باشد. وضعیت آزادی‌های مدنی، انتخابات و حقوق شهروندی نیز حاکی از برگشت به گذشته است.

نمایندگان پارلمان با تشریح این وضعیت، پیشنهاد بازبینی در پیمان امنیتی کابل- واشنگتن را مطرح کردند تا امریکا زیر فشار قرار بگیرد و به تعهداتش در موافقت‌نامه امنیتی عمل کند و در راستای تأمین امنیت و جلوگیری از کشتار در افغانستان بکوشد.

اما رهبران حکومت و برخی تحلیلگران، با وجود آگاهی از اوضاع بغرنج و بحران ناشی از کم‎کاری و بی‌برنامه‌گی امریکا در مبارزه با تروریسم، منتقدان پیمان را متهم به همسویی و وابستگی به روسیه، ایران و سایر کشورهای منطقه کرده‌اند. برخی تحلیلگران پا فراتر نهاده و نمایندگان پارلمان و سیاسیون منتقد پیمان را به گرفتن پول از روسیه و ایران متهم کرده‌اند. همچنان، رهبران حکومت عنوان کردند که منتقدان پیمان اهداف شخصی و گروهی خویش را دنبال می‌کنند.

در پیوند به این موضوعات چند نکته قابل یاددهانی است.

نخست این‌که موضع کشورهای منطقه در قبال پیمان امنیتی کابل- واشنگتن یکسان نبوده است. برخی کشورها، از جمله ایران و پاکستان با قاطعیت با امضای پیمان امنیتی مخالفت کرده و شماری دیگر، به ویژه روسیه و کشورهای آسیای مرکزی با امضای پیمان برخورد محتاطانه داشته‌اند. روسیه برخلاف انتظار با امضای پیمان امنیتی مخالفت نورزید. چنانچه حامد کرزی رییس‌جمهور اسبق اعلام کرد که کشورهای منطقه او را ترغیب کرده‌اند که پیمان را به امضا برساند. اما بحرانی‌شدن اوضاع در شمال افغانستان و اتهامات برخی نمایندگان پارلمان بر قوای خارجی مبنی بر انتقال، تجهیز و تمویل داعش در شمال افغانستان، واکنش‌های مقامات روسیه از جمله نمایندۀ ویژه این کشور را بر انگیخت. نگرانی روسیه دربارۀ پایگاه‌سازی داعش و بحران امنیتی شمال قابل درک بود. گسترش ناامنی و نفوذ تروریستان به شمال افغانستان، امنیت ملی روسیه و کشورهای آسیای مرکزی را به مخاطره می‌اندازد. روس‌ها در این زمینه نمی‌توانند موضع منفعلانه داشته باشند. علی‌رغم آن، ولادیمیر پوتین رییس‌جمهوری روسیه در سال 2017 گفت که کشورش همچنان متعهد به همکاری و کمک با ایالات متحده امریکا در زمینۀ حل بحران افغانستان می‌باشد. روسیه از سال 2001 تا 2014 با ایالات متحده امریکا در بحث افغانستان همسو بوده است. مسکو در زمینه‌سازی حضور نیروهای خارجی و عملیات آنان در مبارزه با القاعده و دیگر گروه‌های هراس‌افگن همکاری کرده‌اند. بدون همکاری و همسویی روسیه با امریکا، احتمالاً اوضاع مسیر دیگری می‌یافت.

نکتۀ دوم این‎که هواداران پیمان امنیتی همواره بحث کمک شش میلیارد دالری امریکا به نیروهای امنیتی افغانستان را به رخ می‌کشند و مدعی هستند که هیچ کشوری در منطقه قادر به تأمین هزینۀ ارتش و پولیس افغانستان نیست. اما برخی پژوهشگران با اشاره به توانایی اقتصادی و نظامی کشورهای منطقه می‌گویند که چین به تنهایی قادر است که سالانه پنج میلیارد دالر به افغانستان کمک کند. آنان تأکید می‌کنند که اگر صلح در افغانستان تأمین شود، نیروهای امنیتی افغانستان دیگر نیازمند شش میلیارد دالر نخواهند بود. در آن صورت، کشورهای منطقه توانایی تأمین هزینه‎های عادی قوای امنیتی افغانستان را خواهند داشت. کشورهای منطقه از ظرفیت عظیم بشری و اقتصادی برخوردار هستند و با درنظرداشت همجواری با افغانستان قادر هستند که در زمینۀ بازسازی زیرساخت‌ها و نهادهای دولتی این کشور را یاری رسانند. کارهای زیربنایی و عمرانی شوروی سابق در افغانستان، از جمله ساخت‌وساز بندهای آب گردان، تونل سالنگ‌، مکرویان‌ها و ده‌ها و صدها پروژۀ توسعه‌ای دیگر، گویای این مدعاست. برعکس، کشورهای غربی در هفده سال با مصرف تریلیون‌ها دالر، هیچ کار موثر و عمرانی در افغانستان انجام نداده‌اند. در این مدت، 8200 کیلومتر جاده ساخته شده که بخش کلان آن در معرض نابودی قرار دارد. برق افغانستان و 90 درصد کالاهای این کشور وارداتی است.

نظام سیاسی و قوای امنیتی افغانستان هم به شدت آسیب‌پذیر و متزلزل است. کشورهای منطقه خواستار فروپاشی و تضعیف نظام سیاسی افغانستان نیستند. روسیه، چین، کشورهای آسیای مرکزی و هند همواره از دولت مرکزی افغانستان حمایت کرده‌اند. منافع این کشورها در تأمین ثبات و صلح در افغانستان نهفته است. بحران و نا امنی در افغانستان بیشتر از هر کشوری، امنیت ملی و منافع ملی کشورهای منطقه را تهدید می‌کند. کشورهای منطقه ظرفیت به چالش کشیدن و فروپاشی نظام سیاسی افغانستان را دارند. اما افغانستان چندپارچه و فاقد دولت مرکزی، هرگز به سود منطقه نخواهد بود. به همین دلیل، برخی از کشورهای منطقه همواره کوشیده‌اند که راهی را برای آشتی و مصالحه ملی فراهم سازند. اما ظاهراً کشورهای مشخص که استقرار صلح و نظم را به سودشان نمی‌دانند، از تلاش‌ها در راستای برقراری صلح در افغانستان هراسیده‌اند و با تمام توان تلاش ورزیده‌اند که مانع اقدامات در زمینۀ آشتی و ثبات در افغانستان گردند

++++++++++++++++++++++++++++++++++++

مطالب مرتبط

نشست منطقوی مسولین استخبارات منطقه ای در مورد افغانستان

دبیر شورای امنیت فدراسیون روسیه: برای حل و فصل اوضاع در افغانستان، لازم است که به طور منظم مشاوره صورت بگیرد.

به گزارش سایت همایون بنقل از اسپوتنیک، نیکولای پاتروشف، دبیر شورای امنیت فدراسیون روسیه روی آن حساب می کند که روسیه، افغانستان، هند، ایران و چین قادر به ایجاد یک مکانیزم منظم برای مشاوره دهی در خصوص حل و فصل وضعیت افغانستان از طریق منشی های شورای امنیت، هستند.
نیکولای پاتروشف در کنفرانس های چند جانبه که در تهران در چوکات نشست مشاورین ملی کشورهای منطقه برگزار شد گفت: “من امیدوارم که اولین جلسه ما اساس ضروری برای ایجاد یک مکانیسم مشوره دهی منظم در مورد حل و فصل وضعیت در افغانستان را بر عهده بگیرد.” ، در این کنفرانس نمایندگان کشورهای از روسیه، افغانستان، هند، ایران و چین حضور دارند

++++++++++++++++++++++++

پرداخت کمک آمریکا برای پایگاه هایش است، نه اردوی افغانستان

امریکا «کمک» نمی‌کند. هزینۀ «پایگاه‌ها» را می‌پردازد

نویسنده: آنیتا احمدی
بحث‌ها و گفت‌وگوها دربارۀ پیمان امنیتی کابل- واشنگتن باردیگر بالا گرفته است. اعتراض‌های نمایندگان شورای ملی و جمعی از سیاسیون در پیوند به عدم التزام ایالات متحدۀ امریکا به تعهداتش در پیمان امنیتی، منجر به گرم‌شدن بحث‌ها شده است.

اعتراضات اخیر دربارۀ پیمان امنیتی و استراتژیک کابل- واشنگتن، دیپلومات‌های امریکایی را سراسیمه ساخته است. به استثنای معاون دوم ریاست‌جمهوری و رییس اجرایی، دیگر مقامات دولتی در خصوص پیمان امنیتی سخن نزده‌اند. رییس‌جمهور غنی دربارۀ اعتراض‌های اخیر سکوت اختیار کرده است. اما جمع زیادی از شخصیت‌هایی‌که در گذشته به خاطر امضای پیمان امنیتی کمپاین کردند، حالا مخالف پیمان شده‌اند.

مخالفان مدعی هستند که ایالات متحده امریکا به هیچ یک از تعهداتش در توافق‌نامۀ امنیتی عمل نکرده و باید در مواد و متن پیمان امنیتی تجدید نظر صورت گیرد. اما موافقان به‌ویژه مقام‌های بلندپایۀ حکومت وحدت ملی می‌گویند که اگر کمک شش میلیارد دالری امریکا به نیروهای امنیتی افغانستان نباشد، آنان قادر به پرداخت هزینه‌های یک‌روزۀ نیروهای امنیتی نیستند. رهبران حکومت، مخالفان پیمان را به «عقده‌کشایی» و عدم درک وضعیت متهم می‌کنند. ایالات متحده امریکا سالانه شش میلیارد دالر هزینۀ ارتش و نیروهای امنیتی افغانستان را می‌پردازد. واشنگتن همچنان در بخش‌های حکومت‌داری، بلندبردن ظرفیت زنان، جامعۀ مدنی و رسانه‌ها نیز سرمایه‌گذاری کرده است. اما نهادهای نظارت‌کنندۀ بین‌المللی از جمله «سیگار» مدعی هستند که پول‌های واشنگتن باردیگر به کشورهای خارجی از جمله دبی، ترکیه و واشنگتن برگشته و هیچ تأثیری در زندگی کودکان، زنان و مردان افغان نداشته است.

پیمان امنیتی کابل- واشنگتن، به‌تداوم حضور نیروهای امریکایی در افغانستان مشروعیت بخشیده است. نیروهای امریکایی در سال 2001 میلادی بر اساس فیصلۀ شورای امنیت سازمان ملل در چارچوپ نیروهای حافظ صلح به افغانستان سرازیر شدند. پیمان امنیتی منعقدۀ سال 2014 میلادی، مبنای حقوقی حضور سربازان امریکایی را فراهم ساخته است.

جنجال‌برانگیزترین بند پیمان امنیتی کابل – واشنگتن، بحث پایگاه‌های نظامی نیروهای امریکایی در خاک افغانستان بوده است. ایالات متحده امریکا بر بنیاد پیمان امنیتی، دست‌کم ده پایگاه رسمی نظامی در خاک افغانستان به دست آورده و همه‌روزه از این پایگاه‌ها به مقاصد نظامی- تسلیحاتی در منطقه استفاده می‌کند.

پس از تلاش امریکا برای به دست آوردن پایگاه‌های نظامی در خاک افغانستان، پرسش‌های زیادی مطرح گردید که ایالات متحده با استفاده از پایگاه‌های نظامی دایمی در خاک افغانستان در پی چیست؟

ناظران معتقد هستند که امریکا می‌خواهد از افغانستان به عنوان یک پایگاه نظامی دایمی برای افزایش نفوذ خود در آسیای مرکزی و خاورمیانه استفاده کند و از گسترش نفوذ روسیه و چین در منطقه جلوگیری نماید. پژوهشگران مدعی هستند که علت اشتیاق و علاقمندی امریکا به داشتن حضور نظامی درازمدت در افغانستان، به ایجاد امنیت برای منافع درازمدت واشنگتن در منطقه باز می‌گردد.

مهمترین پایگاه‌های دایمی ایالات متحده در کابل، بگرام، مزارشریف، هرات، قندهار، هلمند (شورابک)، گردیز، جلال‌آباد و شیندند موقعیت دارد. ایالات متحده امریکا طبق پیمان امنیتی عملاً جواز این پایگاه‌ها را به دست آورده و در صورت نیاز می‌تواند پایگاه‌های تازه‌یی را مطالبه نماید. در پیمان امنیتی، صلاحیت صدور جواز پایگاه‌های تازه به وزیر دفاع محول گردیده است.

بحث به اجاره گرفتن پایگاه‌های نظامی در کشورهای جهان یک امر معمول است؛ اما پایگاه‌های دایمی و همیشگی کشورها در مناطق مشخص، ممکن باعث نگرانی و تشویش شماری از کشورها شود. چنانچه پایگاه‌های امریکایی‌ها در افغانستان موجب نگرانی کشورهای منطقه به ویژه ایران، پاکستان، چین و روسیه شده است.

ایالات متحده امریکا پیش از این از پایگاه نظامی خود واقع در خان‌آباد در ازبکستان و پایگاه نظامی مناس واقع در حومه بیشکک پایتخت قرغزستان، استفاده می‌کرد. ایالات متحده امریکا سال‌ها طبق یک قرارداد پایگاه‌هایی را در خاک ازبکستان و قزاقستان به منظور اهداف مشخص از جمله مبارزه با تروریسم به کرایه گرفته بود. میعاد قرارداد پایگاه خان آباد ازبکستان در سال 2005 تمام شد و نیروهای امریکایی این پایگاه را تخلیه کردند. اما نیروهای امریکایی از فرودگاه مناس قرغزستان تا مدت‌های زیاد به حیث پایگاه نظامی عمدتاً به هدف حمل و نقل هوایی استفاده کردند. با این تفاوت که در قرارداد تازه، امریکایی‌ها سه برابر قرارداد اولی به جانب قرغزستان پول پرداخت کردند. استفاده امریکایی از دو پایگاه نظامی در کشورهای شوروی سابق با توجه به رقابت مسکو- واشنگتن امر عجیب و غیرقابل باور تلقی می‌شود. اما کشورهای ازبکستان و قرغزستان بادرنظرداشت نیازمندی‌های اقتصادی و همچنان اهمیت پیکار با هراس‌افگنی در منطقه، این فرودگاه‌های مهم را در اختیار نیروهای امریکایی قرار دادند. روسیه نیز پایگاه‌هایی را در کشورهای قزاقستان و قرغزستان به اجاره گرفته است. نیروهای روسی به منظور جلوگیری از نفوذ گروه‌های تروریستی به کشورهای آسیای مرکزی، گه گاهی در تاجیسکتان نیز مستقر می‌شوند.

در واقع، ایالات متحده امریکا، در نتیجۀ یک قرارداد نانوشته هزینۀ استفاده از پایگاه‌های نظامی دایمی خود را زیر نام «پول کمکی» به نیروهای امنیتی افغانستان می‌پردازد. درحالی‌که امریکا به‌مراتب کمتر از ارزش ده پایگاه در افغانستان هزینه می‌کند. هزینۀ پایگاه‌های استراتژیک افغانستان به نیروهای امریکایی به مراتب بیشتر از شش میلیارد افغانی است. بنابراین، پیمان امنیتی باید به «قرارداد امنیتی» تغییر نام بدهد و تفهیم گردد که همکاری امریکا با نیروهای امنیتی افغانستان «خیرات» نیست. نیروهای امنیتی افغانستان در بدل در اختیارگذاشتن خاک و جغرافیای‌شان زمینۀ فعالیت و حضور نیروهای امریکایی را فراهم ساخته‌اند.

Advertisements