آمریکا 2016

هشت سال با اوباما؛ افغانهایی که قربانی شدند و تعهداتی که عملی نشدند

در حالی که اوباما در کمپین‌های انتخاباتی خود اعلام کرد که تا پایان دوره ریاست‌جمهوری‌اش نیروهای آمریکایی را از افغانستان خارج می‌کند اما به نقل از مقامات نظامی این کشور، حملات هوایی نظامیان آمریکایی در سال جاری میلادی ۴۰ درصد افزایش داشته است.

 باراک اوباما در حالی به پایان دوره ریاست‌جمهوری خود در آمریکا نزدیک می‌شود که تعهدهای عملی نشده در کارنامه ۸ ساله وی دیده می‌شود که از جمله پایان دادن به جنگ‌های فرامرزی، خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان و تأمین امنیت در این کشور و مبارزه با القاعده و طالبان بود.

البته برخی کارشناسان براین باورند  که اوباما این وعده‌ها را برای کسب رأی در دور دوم کاندیدایی‌اش در ریاست‌جمهوری آمریکا داد.

خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان

براساس طرح اولیه اوباما مبنی بر خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان، قرار بود که سال ۲۰۱۴ میلادی پایان مأمویت نظامی نیروهای آمریکایی و ناتو در افغانستان اعلام شود و مسئولیت کامل تأمین امنیت افغانستان به نیروهای افغان واگذار شود.

براساس این طرح قرار بود تا پایان دوره ریاست‌جمهوری اوباما در آمریکا (پایان سال ۲۰۱۶) تمام نیروهای آمریکایی به خانه‌هایشان بازگردند.

پس از چندی، اوباما در دستوری اعلام کرد که براساس طرح جدید خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان، تعداد کنونی ۹۸۰۰ نظامی تا پایان سال ۲۰۱۶ میلادی باقی خواهند ماند و در سال ۲۰۱۷ میلادی، این تعداد به ۵۵۰۰ نظامی کاهش خواهد یافت که در سفارت این کشور در کابل مستقر خواهند شد.

اما یکی از مقامات آمریکایی به وال‌استریت ژورنال گفته بود که باراک اوباما رساندن تعداد نظامیان آمریکایی در افغانستان به ۵۵۰۰ نفر و کاهش آنها پایبند نیست و برای ایجاد راهی جهت حفظ آنها  در این کشور است.

در حالی که برخی فشارها بر اوباما به دلیل طرح خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان زیاد شده بود، روزنامه آمریکایی واشنگتن پست از اعطای صلاحیت خروج نظامیان این کشور به خانه‌هایشان به ژنرال «جان کمپبل» فرمانده سابق نیروهای آمریکایی و ناتو در افغانستان خبر داد.

پس از کش‌وقوس‌های فراوان، سرانجام اوباما اعلام کرد که پس از سال ۲۰۱۶ میلادی، ۸۴۰۰ نظامی آمریکا در افغانستان باقی خواهند ماند که به گفته «کرتیس اسکاپاروتی» ژنرال ارتش آمریکا، ۶۷۰۰ نظامی در مأموریت حمایت قاطع ناتو و ۱۷۰۰ نفر دیگر از آنها نیز در مأموریت‌های دیگر بکار گرفته خواهند شد.

تحمیل نظرات فرماندهان نظامی و جمهوری‌خواهان بر سیاست خروج اوباما

در جلسه کنگره در ۱۵ اکتبر ماه جاری پس از این اعلام اوباما، کنگره آمریکا دچار انشعاب شد. برخی از اعضای کنگره آمریکا که به شدت مخالف ادامه حضور نظامی کشورشان در افغانستان بودند با اشاره به هزینه و تلفات این جنگ مخالفت خود را با این تصمیم رئیس جمهور اعلام کردند.

یکی از افرادی که همواره با طرح خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان مخالفت می‌کرد، «جان مک کین» سناتور جمهوری‌خواه و رئیس کمیته نیروهای مسلح مجلس سنای آمریکا بود که در اظهاراتی اعلام کرده بود که واشنگتن باید پس از سال ۲۰۱۶ میلادی، حدود ۲۰ هزار نیروی نظامی را در افغانستان حفظ کند.

وی گفته بود که حفظ ۱۰ تا ۱۵ هزار نظامی آمریکایی در افغانستان نیز می‌تواند گزینه خوبی باشد اما مسئله مهم این است که خروج باید براساس شرایط افغانستان نه جدول زمانی مشخص صورت گیرد زیرا در غیر اینصورت جان نظامیان این کشور در افغانستان به خطر می‌افتد.

«لیندزی گراهام» سناتور ارشد جمهوری‌خواه و عضو کمیته نیروهای مسلح مجلس سنای آمریکا نیز از باراک اوباما خواسته بود تا برنامه کاهش نیروهای آمریکایی از افغانستان را به حالت تعلیق درآورد.

وی به اوباما پیشنهاد داده بود که در حال حاضر بهترین راه این است که رئیس‌جمهور این کشور به نصیحت‌های مقامات ارشد نظامی آمریکا توجه کند و اجازه دهد تا رئیس جمهور آینده در مورد خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان تصمیم‌گیری کند.

تعدادی از ژنرال‌ها و دیپلمات‌های ارشد بازنشسته آمریکایی از باراک اوباما رئیس‌جمهور این کشور خواستند که تعداد کنونی سربازان آمریکایی در افغانستان را حفظ کند.

۱۳ ژنرال آمریکایی از جمله «دیوید پترائوس» رئیس سابق سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سی آی ای) که سیاستها و عملیات نظامی واشنگتن در افغانستان در زمان اوباما و جورج بوش را بررسی کرده‌اند با ارسال نامه‌ای سرگشاده به اوباما گفتند که کاهش تعداد سربازان آمریکایی، روحیه نیروهای امنیتی افغان را تضعیف کرده و به طالبان جرأت بیشتری می‌دهد.

تعهد آمریکا مبنی بر عدم شرکت در عملیات نظامی

در ماده دوم پیمان امنیتی کابل – واشنگتن آمده است که نیروهای ایالات متحده هیچگونه عملیات جنگی و نظامی را در افغانستان اجرا نمی‌کنند، مگر اینکه طرفین طوری دیگری توافق کنند.

براساس این پیمان، نیروهای آمریکایی در افغانستان در این حوزه‌ها فعالیت می‌کند: مشورت، آموزش، تجهیز، حمایت و تقویت پایدار نیروهای دفاعی و امنیتی ملی افغان به انضمام بخش‌های مهندسی منطقه‌ای، خنثی‌سازی بمب‌های کنار جاده و سایر مواد منفجره؛ ایجاد و ارتقای سیستم تدارکاتی و حمل‌ونقلی نیروهای دفاعی و امنیتی افغان؛ گسترش ظرفیت‌های تشریک اطلاعات (اطلاعات امنیتی) ؛ تقویت توانائی نیروهای هوایی افغانستان؛ راه‌اندازی تمرینات مشترک نظامی و سایر فعالیت‌های مورد توافق ۲ طرف.

در مورد عملیات‌های مبارزه با تروریسم آمریکا در افغانستان نیز منظور از عملیات نظامی ایالات متحده بر ضد تروریسم، عبارت از عملیات متمم در حمایت از عملیات نیروهای دفاعی و امنیتی ملی افغان بر ضد تروریسم است که از سوی نیروهای ملی دفاعی و امنیتی این کشور رهبری شده و مبتنی بر احترام کامل به حاکمیت افغانستان و توجه جدی به مصونیت و امنیت مردم این کشور و توجه جدی به مصونیت و امنیت آن‌ها در خانه‌های‌شان انجام می‌شود.

این در حالی است که به گفته مقامات نظامی آمریکا، نیروهای آمریکایی در افغانستان از اول سال ۲۰۱۶ میلادی حدود ۷۰۰ حمله هوایی انجام دادند در حالی که در سال گذشته میلادی، این تعداد ۵۰۰ حمله هوایی گزارش شده بود.

این مسئله از افزایش ۴۰ درصدی حملات هوایی آمریکا در سال جاری نسبت به سال گذشته میلادی است.

ساکنان روستای «حضرت سلطان» در نزدیکی شهر استراتژیک «قندوز» در شمال افغانستان نیز از مشاهده نیروهای ویژه آمریکایی در این منطقه در عملیات‌های نظامی خبر داده بودند.

مقامات در ولایت فراه در غرب افغانستان نیز از ورود تیمی از نیروهای ویژه آمریکا به این ولایت برای مقابله با مخالفان مسلح سخن گفته بودند.

تشدید درگیری‌ها در روزهای اخیر در ولایت هلمند نیز نیروهای نظامی آمریکا را به این ولایت کشاند.

فورت هود، فورت درام، یگان ۸۲ هوابرد از فورت براگ، «فورت ناکس»، گردان ۱۹ مهندسی و لشکر ۳۹۵ آمریکا از جمله پایگاه‌های نظامی آمریکایی بودند که تاکنون پس از اعلام اوباما مبنی بر خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان به این کشور نیرو اعزام کردند که برخی از این نیروها مجوز راه‌اندازی عملیات‌های نظامی را نیز داشتند.

فرمانده سابق نیروهای آمریکایی در افغانستان همچنین پیشنهاد افزایش اختیارات نظامیان این کشور در افغانستان را به اوباما ارائه کرده بود که با موافقت رئیس‌جمهور آمریکا روبرو شد.

تأمین امنیت در افغانستان و افزایش تلفات غیرنظامیان افغان

در حالی که یکی از شعارهای همیشگی دولت‌های آمریکا تأمین امنیت در افغانستان بود و اوباما نیز بارها نیز این شعار را در موضع خود در قبال افغانستان تکرار کرد اما شاهدیم که اوضاع امنیتی نه تنها بهتر نشده بلکه وخیم‌تر از سال‌های گذشته شده است و حتی میزان تلفات غیرنظامیان در سال آخر ریاست‌جمهوری اوباما نسبت به سال‌های قبل به شدت افزایش یافته است.

براساس گزارش یوناما، در شش ماه نخست سال ۲۰۱۶ میلادی، میزان تلفات غیرنظامیان افغان با ۱۶۰۱ کشته و ۳۵۶۵ زخمی به بالاترین میزان خود در هفت سال اخیر رسیده است.

در گزارش یوناما آمده که این رقم در سال گذشته میلادی (۲۰۱۵) ۱۶۱۵ کشته و ۱۶۸۶ زخمی بود. در نهایت، یوناما از ژانویه سال ۲۰۰۹ تا ژوئن ۲۰۱۶ میلادی، از کشته شدن ۲۲۹۴۱ غیرنظامی و زخمی شدن ۴۰۹۹۳ غیرنظامی افغان خبر می‌دهد.

یوناما همچنین در گزارشی اعلام کرد که ۲۹۲ نفر از اول ژانویه تا ۳۰ سپتامبر سال جاری میلادی در حملات هوایی نیروهای افغان و آمریکایی کشته شدند که این میزان نسبت به مشابه سال قبل با ۱۱۳ کشته و ۱۵۹ غیرنظامی زخمی افزایش ۷۲ درصدی را نشان می‌دهد.

مرکز مطالعاتی «جامعه باز» آمریکا در گزارشی نوشته بود که نیروهای آمریکایی در ۱۵ سال حضور در افغانستان، تاکنون به دقت هدفگیری اهداف خود در حملات هوایی که در این کشور انجام می‌دهند توجهی ندارند که در نتیجه غیرنظامیان قربانی شده‌‌اند.

مبارزه با القاعده و طالبان و جلوگیری از گسترش نفوذ این گروه‌ها

یکی از شعارهای انتخاباتی اوباما مبارزه با گروه‌های القاعده و طالبان در افغانستان بود که در پیمان امنیتی کابل – واشنگتن نیز گنجانده شده بود.

در متن توافقنامه امنیتی آمده است که آمریکا هرگونه تجاوز خارجی یا تهدید به تجاوز علیه حاکمیت، استقلال و تمامیت ارضی افغانستان را موجب نگرانی شدید خود پنداشته و باور دارد که چنین تجاوزی می‌تواند منافع مشترک طرفین را در رابطه با ثبات افغانستان، صلح و ثبات منطقه و جهان تهدید کند در نتیجه، در صورت وقوع چنین تجاوزی علیه افغانستان، طرفین به منظور اتخاذ اقدامات بالقوه سیاسی، دیپلماتیک، نظامی و اقتصادی‎ برای تشخیص پاسخ مناسب، باهم به گونه منظم مشورت می‌کنند. این مشورت‌ها با هدف ایجاد فهرستی از اقدامات لازم سیاسی، دیپلماتیک، نظامی و اقتصادی صورت می‌گیرد.

این در حالی است که آمریکا در قبال پاکستان که همواره از سوی مقامات افغان متهم اول حمایت از تروریسم است، موضع صریحی اتخاذ نمی‌کند.

از سوی دیگر، «مارک تونر» سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا اعلام می‌کند که مولوی هیبت‌الله آخوندزاده رهبر جدید طالبان در فهرست تروریست‌ها و لیست سیاه آمریکا قرار ندارد.

از طرفی نیز نشست چهارجانبه صلح افغانستان با حضور این کشور، آمریکا، پاکستان و طالبان تشکیل می‌شود اما نتیجه‌ای از کار این نشست حاصل نمی‌شود.

در نهایت نیز ژنرال «چارلز کلیولند» سخنگوی نیروهای ناتو و آمریکا در افغانستان، تصریح می‌کند که مبارزه با طالبان دیگر در اولویت نیروهای نظامی آمریکا در افغانستان قرار ندارد و این گروه نیز برای امنیت ملی آمریکا خطرناک نیست.

براساس گزارش «لانگ وار ژورنال»، طالبان همچنین ۶ مرکز ولایت در شمال، جنوب و غرب افغانستان را محاصره کرده است و اطراف برخی از این مراکز ولایت‌ها درگیری‌ها در جریان است.

به نظر می‌رسد باتوجه به اینکه تعهدات اوباما نسبت به افغانستان به تحقق نمی‌رسد و نامزدان ریاست‌جمهوری آمریکا (کلینتون و ترامپ) نیز در کمپین‌های انتخاباتی‌شان در مورد افغانستان سکوت اختیار کردند، اوضاع جنگ و صلح افغانستان نیز در آینده نزدیک تغییری نخواهد داشت.

از طرفی، برخی کارشناسان براین باور هستند که حضور نظامیان آمریکا در افغانستان و شرکت در عملیات‌های نظامی در این کشور به طول خواهد انجامید.  خبرگزاری تسنیم